UHlabisa uthi uhulumeni ubeke u-R1.2bn ukwakha kabusha imiphakathi ekhahlanyezwe yizikhukhula
‘Isamba semali esabelwe unyaka wezimali ka-2025/2026 sizoba ngu-R1.2bn,’ kusho ungqongqoshe uVelenkosini Hlabisa.
Uhulumeni ubeke u-R1.2bn ukusiza izifundazwe nomasipala ukubhekana nomonakalo nokubuyisela ingqalasizinda ebucayi ngemuva kokuthi izingxenye zezwe zihlaselwe yizikhukhula.
NgoMsombuluko, uNgqongqoshe wezokuBusa ngokuBambisana neziNdaba zoMdabu, uMnuz Velenkosini Hlabisa, uthe omasipala nezifundazwe ezithola lezi zibonelelo zitshelwe ukuthi kumele zisebenzise le mali ngokuqinile ukuxazulula izinhlekelele nokulungisa isimo.
UHlabisa uthe imali akumele idluliselwe kwezinye izindleko njengokuhamba kwabasebenzi. Ukubeke kwacaca ukuthi uma kukhona uhlaka lukahulumeni olungalandeli uhlaka lwezibonelelo, izabelo zakusasa zinganqatshelwa.
“Sigcizelela ukuthi izinhlaka zikahulumeni zilethe imibiko egcwele yanyanga zonke, yamakota kanye nonyaka kwa-NDMC, ebhekelela zonke izinkinga zezimali nezingezona ezezimali ezinhlelweni zazo zokulawulwa kwezinhlekelele,” kusho uHlabisa.
UHlabisa ubalule izinkinga ezifana nokungahlelwa kahle kwengqalasizinda nokusebenza kwayo, ukungasebenzi ngendlela efanele, ukushintshwa noma ukuguqulwa komsebenzi, ukubambezeleka ekuqokeni abahlinzeki bezinsiza okuholela ekutheni omasipala bangenzi kahle, kanye nokusetshenziswa budedengu kwezimali ezindabeni zokusebenza esikhundleni samaphrojekthi aqokiwe, konke okubeka imiphakathi engcupheni.
“Isikhungo Sikazwelonke Sokulawulwa Kwezinhlekelele [NDMC] sisebenzisana kakhulu ne-Municipal Infrastructure Support Agency [Misa] kanye neminyango ehlukene yemikhakha. Ngokusebenzisa izinsiza zobunjiniyela beMisa, siqinisekisa ukuhlolwa okuphelele nokuqinisekiswa komonakalo, kanye nezeluleko zezobuchwepheshe ezibalulekile ezidingekayo ukuze kuvunywe uxhaso”, kusho uHlabisa.
Uthe kuzokwenziwa ukuvakashelwa kwezindawo njalo kanye nezinhlelo zokuqapha eziqinile ukuze kuqinisekiswe ukuthi amaphrojekthi aqedwa ngendlela efanele, okwenza imiphakathi ethintekile ikwazi ukuthola ukwesekwa okudingekayo ukuze ilulame futhi ithuthuke.
UHlabisa wengeze ngokuthi uhulumeni usebenzisana kakhulu noPhiko Lwezezulu LwaseNingizimu Afrika kanye nabanye ababambiqhaza ukuthuthukisa izinhlelo zokuxwayisa kusenesikhathi, nokuqinisekisa ukuthi imiphakathi ithola ulwazi ngesikhathi futhi olunembile.
NgoMsombuluko ukuqinisekisile ukuthi kushone abantu abangu-107 ngenxa yesimo sezulu esibi, kanti i-Eastern Cape ihlaselwe yinhlekelele enkulu, ibulale abangu-103.
IKwaZulu-Natal ibike ukuthi kushone abantu abathathu, kwathi oyedwa washona eWestern Cape.
“Uhulumeni unxusa imiphakathi esezindaweni ezithintekile ukuthi ihlale iqaphile futhi ilandele izexwayiso kusenesikhathi ezikhishwe ngabakwaSAWS, njengesinyathelo esibalulekile sokuvikela izimpilo zabantu, impahla kanye nokuziphilisa,” kusho uHlabisa.
Uthe lolu xhaso luzokwabiwa ngezigaba kusukela ngoJulayi. Isamba sesabelomali sonyaka wezimali ka-2025/26 sizoba ngu-R1.2bn, senziwa kanje:
Julayi:
Uxhaso Lwezimpendulo Zesifundazwe: R151.3m
Uxhaso Lwezimpendulo zikaMasipala R395m
Agasti:
Ukubuyiswa kuka-R708.97m (u-R504m wawo uya e-Eastern Cape).

