Intombazane (14) idlwengulwe ngabesilisa ababili ehlathini ngesikhathi iyoshaja ifoni ePfananani, eLimpopo*
Isigameko esiqale njengomsebenzi ojwayelekile wasekhaya siphele ngokuba yicala elibuhlungu lobugebengu emphakathini wase-Pfananani Village, esifundazweni iLimpopo, ngemuva kokuboshwa kwabantu ababili abasolwa ngokudlwengula intombazane eneminyaka engu-14.
Ngokombiko wamaphoyisa, lesi sigameko kuthiwa senzeke mhla zingu-29 kuZibandlela ngesikhathi intombazane iphuma ekhaya iya kumakhelwane ukuyoshaja omakhalekhukhwini — into evamile ezindaweni zasemakhaya ezibhekene nokuntuleka kukagesi. Nokho, lolo hambo kuthiwa lwagcina ngokuhlaselwa ngokocansi ehlathini, okwadalulwa kuphela ngemuva kokuthi ingane isikhulume ngalokhu okwenzeka.
Ngemuva kokubikwa kwecala, amaphoyisa aqale uphenyo ngokushesha abopha abasolwa ababili bendawo. Amagama abo awakhishwanga emphakathini, kanti basagcinwe esitokisini futhi kulindeleke ukuthi bavele enkantolo yendawo babhekane necala lokudlwengula.
Iziphathimandla ziqinisekisile ukuthi isisulu siye sahlolwa ngokwezokwelapha futhi sithola usizo lokwelulekwa ngokwengqondo kanye nokwesekwa okubhekene nokuhlukumezeka. Ubunikazi bengane buvikelwe ngaphansi kwemithetho yezobulungiswa yezingane, evimba ngokuqinile ukudalulwa kwanoma yiluphi ulwazi olungayikhomba.
Ukuboshwa kwabantu ababili kushaqise kakhulu umphakathi wasePfananani, lapho izakhamuzi ziveze khona intukuthelo, ukungakholelwa nokwesaba. Abaholi bomphakathi bakugxekile ngokuqinile lokhu kuhlaselwa okusolwayo, bakubiza ngokuphula ukwethenjwa emphakathini osondelene. Omunye umdala uthe: *“Izingane zethu kumele zizizwe ziphephile uma ziyovakashela omakhelwane.”*
Amaphoyisa aseLimpopo agxeke ngokusobala lesi senzo asola ubugebengu obubhekiswe ezinganeni, acela umphakathi ukuba uqaphele. Isikhulumi samaphoyisa sithe ubugebengu bokuhlukumeza izingane buyaqhubeka nokukhathaza, sacela abazali, abanakekeli kanye nomphakathi wonke ukuthi basebenzisane ekuvikeleni izingane. *“Ubugebengu obubhekiswe ezinganeni abubekezeleleki,”* kusho isikhulumi, sigcizelela ukuthi labo abanecala bazobhekana nomthetho.
Abalwela amalungelo ezingane baphakamise leli cala njengobufakazi bokuba sengozini kwamantombazane amancane ezindaweni zasemakhaya, lapho ingqalasizinda enganele nezinkinga zenhlalo zikhulisa ubungozi. Bacela ukuqwashisa komphakathi, ukukhanyisa okungcono, ukufinyelela ezikhungweni eziphephile, kanye nokubambisana okuqinile phakathi komphakathi namaphoyisa.
Uphenyo lusaqhubeka, kanti amaphoyisa awakasuswa amathuba okuthi kube nokuboshwa noma amacala engeziwe njengoba kuhlaziywa ubufakazi. Ukuvela enkantolo okulandelayo kulindeleke ukuthi kudonse ukunaka okukhulu komphakathi, njengoba izakhamuzi zifuna ubulungiswa obusheshayo nobuqinile.
Njengoba umphakathi wasePfananani ubhekana nemiphumela yaleli cala elisolwayo, lesi sigameko siyisikhumbuzo esibuhlungu sokuthi ngisho nemisebenzi yansuku zonke ingaba yingozi lapho ukwethenjwa kuphulwa khona — kugcizelela isidingo esiphuthumayo sokuzibophezela ngokuhlanganyela ekuvikeleni izingane.

